Verenigingen waar armen het woord nemen

Verenigingen waar armen het woord nemen zijn organisaties waar armen en niet-armen samenwerken aan structurele armoedebestrijding. Allen werken ze volgens 6 criteria zoals vermeld in het armoededecreet van 21 maart 2003:

1. Armen verenigen zich

2. Armen het woord geven

3. Werken aan maatschappelijke emancipatie

4. Werken aan maatschappelijke structuren

5. Dialoog en vorming organiseren

6. Armen blijven zoeken

(Voor een uitgebreide uitleg over de zes criteria: zie www.vlaams-netwerk-armoede.be)

De verenigingen waar armen het woord nemen, hebben in de praktijk een werking in twee delen. Ze combineren een basiswerking met beleidsparticipatie. De basiswerking kan op verschillende manieren vorm krijgen (vrijetijdsaanbod, algemene dienstverlening, enz.) en is vooral een methode om mensen in armoede te bereiken. Daarnaast werken de verenigingen via themagroepen aan structurele armoedebestrijding en gaan hierbij ook in dialoog met het (lokale) beleid. Er zijn ongeveer 70 verenigingen in Vlaanderen en Brussel.

Mensen met minder behartigde belangen, waaronder mensen die in armoede moeten leven, verenigen zich niet zomaar. Zich verenigen is eerder een instrument van “middenklasse”-mensen, van sterke mensen. Mensen in armoede zijn ook sterk, in bijvoorbeeld overleven of in onderlinge solidariteit maar ze zijn niet sterk in zich te verenigen of in groep hun belangen te verdedigen. Dit vereist professionele ondersteuning.

Twee sleutelwoorden van verenigingen waar armen het woord nemen……

Met het armoededecreet van 21 maart 2003 kregen de verenigingen waar armen het woord nemen (samen met de opleiding ervaringsdeskundigen) een erkenning van de Vlaamse overheid. Die erkenning kregen ze in het kader van het groeiend belang dat allerlei overheden, hier specifiek de Vlaamse overheid, hechten aan participatie. De meerwaarde van participatie staat ondertussen vast. Overheden en maatschappelijke voorzieningen verwerven er een groter draagvlak mee voor hun beleid. Beleidsmaatregelen worden beter begrepen en het belang van gedragen beleidsmaatregelen wordt erkend door diegenen die er mee te maken krijgen. Participatie zorgt daarenboven voor een beter, efficiënter beleid. Beleidsmaatregelen schieten minder hun doel voorbij wanneer ze daadwerkelijk rekening houden met de leefwereld van diegenen waar ze voor moeten dienen.

Dialoogmethode

De pioniers van de verenigingen waar armen het woord nemen, kwamen tot de dialoogmethode. Wezenlijke elementen van die methodiek zijn de basiswerking en het structurele werk. Mensen in armoede nemen niet zomaar afstand van het eigen verhaal. Doe dit maar als je er dagelijks mee geconfronteerd wordt!

Het gemeenschappelijke zien in je eigen verhaal en in het verhaal van anderen, hoofdzaken en bijzaken uit elkaar kunnen halen, knelpunten aanwijzen, voorstellen formuleren, … het zijn allemaal uitdagingen waar mensen in verenigingen waar armen het woord nemen voor staan en waarbij ze professionele ondersteuning in hun groep behoeven.

De meerwaarde van verenigingen waar armen het woord nemen ligt op diverse gebieden.

• Mensen die moeten leven in armoede zijn op veel gebieden sterk. En dankzij verenigingen worden ze ook op andere gebieden sterker. Ze kunnen er bijvoorbeeld toe komen zelf hun leven meer in handen te nemen, een opleiding te volgen, …

• Heel wat dienstverleners halen uit contacten met verenigingen knowhow en inspiratie om het net iets anders aan te pakken met mensen in armoede. Dienstverleners en eerstelijnswerkers zijn gebaat bij een partner die hen efficiënt de weg wijst naar de kern van de hulpvraag en de drempels in de dienstverlening bloot legt. Een organisatie die zijn oor te luisteren legt bij zijn gebruikers kan met de input van een vereniging zijn dienstverlening afstemmen op de noden, zijn drempels verlagen en zijn kwaliteit verbeteren.

• Beleidsmensen van allerlei organisaties en van overheden halen bij verenigingen waar armen het woord nemen relevante info om hun beleid op te baseren. Beleidsmakers worden door verenigingen gewezen op hiaten in de wetgeving en op perverse effecten van maatregelen.

• Verenigingen bouwen expertise op met betrekking tot het dagelijkse leven in armoede en met drempels die de grondrechten ontoegankelijk maken voor grote groepen van mensen. Ze zoeken intensief naar oplossingen die gedragen worden door een groep. Verenigingen werken uitdrukkelijk met een groepsproces. Het groepsproces verhoogt de diversiteit aan ervaringen.

• Tot slot zien we evenzeer een meerwaarde voor de brede samenleving. Verenigingen waar armen het woord voeren, dragen bij tot sensibilisering en meer solidariteit door allerlei acties, onder meer in het kader van de dag tegen extreme armoede op 17 oktober.